• Slide 01
  • Slide 02
  • Slide 03
  • Slide 04
  • Slide 05
  • Slide 06
  • Slide 07
  • Slide 08
Phòng trừ sâu bệnh hại

Quản lý sâu bệnh

a.    Sâu hại
•    Rệp muội - Rệp vảy xanh - Rệp vảy nâu:

Các loại rệp này thường tập trung trên các bộ phận non của cây như chồi vượt, cành, lá, quả non... để chích hút nhựa làm rụng lá, quả khiến cây bị kiệt sức và có thể gây ra chết cây. Rệp phát triển quanh năm nhưng gây hại mạnh trong mùa khô và trên cà phê KTCB. Kiến là loài côn trùng tham gia phát tán rệp. Biện pháp phòng trừ: Làm sạch cỏ trong lô, cắt bỏ các cành chạm mặt đất để hạn chế sự phát tán của rệp thông qua kiến. Dùng một trong các loại thuốc: Admire 200OD, Danitol - S 50EC, Profast 210EC... để phun trừ rệp. Đối với cây bị rệp nhiều nên phun 2 lần cách nhau 7 - 10 ngày. Chú ý chỉ phun thuốc trên những cây bị rệp, không phun thuốc định kỳ, không phun toàn bộ diện tích.

•    Rệp sáp

Cà phê thường bị 2 loại rệp sáp gây hại: hại chùm quả - lá và hại rễ.
+ Loài rệp hại lá - quả: bắt đầu đẻ trứng vào mùa mưa ở các kẽ lá, nụ hoặc chùm quả non. Rệp non sau khi nở, nhanh chóng tìm nơi sinh sống cố định. Mùa mưa sinh sản rất nhiều, chích hút làm quả rụng.
Biện pháp phòng trừ:
Dùng một trong các loại thuốc:Admire 200OD, Danitol - S 50EC, Profast 210EC... để phun trừ rệp.
+ Rệp sáp hại rễ : sinh sống ở quanh rễ, dưới đất, tạo ra một lớp bọc không thấm nước ở quanh trục rễ. Những cây bị  hại lá vàng, héo và chết.

Thường tập trung ở phần cổ rễ nhưng khi mật độ lên cao rệp lan dần xuống rễ ngang, rễ tơ và kết hợp với nấm hình thành các măng-xông bao quanh các rễ ngăn cản thuốc trừ sâu tiếp xúc với rệp. Các vết thương hình thành do rệp chích hút tạo điều kiện cho nấm bệnh xâm nhập gây nên bệnh thối rễ. Kiến và nước chảy tràn là hai tác nhân chính trong việc lây lan của rệp.
Biện pháp phòng trừ:
Thường xuyên kiểm tra tại gốc cà phê, nếu thấy mật độ rệp lên cao (30-50 con/gốc ở vùng quanh cổ rễ sâu 10 cm) thì tiến hành xử lý: Bới đất chung quanh vùng cổ rễ theo dạng hình phễu cách gốc 10 cm, sâu 10 cm, sau đó dùng một trong các loại thuốc nước: Confidor 200SL, Kinalux 25EC … đổ vào và lấp đất lại. Có thể thay thế một trong các loại thuốc nước bằng cách dùng một trong các loại thuốc dạng bột hay hạt: Suphu 10GR, Vibasu 10GR… với cách xử lý như trên.
Chú ý: khi bới đất xung quanh gốc cần xử lý thuốc ngay, tránh để lâu kiến sẽ mang rệp phát tán đi nơi khác.
•    Sâu đục thân mình trắng – Sâu đục thân mình hồng
Gây hại làm lá non biến dạng, mép lá hơi xoăn, phiến lá không phẳng phiu, chuyển từ xanh bóng sang xanh đậm màu xỉn. Trên thân, có các vết lằn vòng quanh dưới vỏ cây.
Trên cây đã bị sâu xâm nhập và đã vũ hóa bay đi, phát hiện các lỗ nhỏ tròn. Trên các vết lằn, do nhựa bị tắt nghẽn không nuôi cây, toàn bộ cành lá phía trên đều bị vàng úa, cằn cỗi, trong khi các cành phía dưới vẫn xanh tốt. Cây dễ bị gãy gục ở đoạn sâu đục.
Sâu đục thân phát triển quanh năm nhưng có 2 đợt chính vào tháng 4, 5 và 10, 11. Trưởng thành ưa đẻ trứng vào những cây ít cành, thưa lá. Chúng hoạt động mạnh  khi nhiệt độ cao, ánh sáng nhiều.
– Biện pháp phòng trừ:
+ Biện pháp hóa học: Sử dụng một trong các loại thuốc: Sunato 800WG, Regent 800WG, Sumicombi 30EC...
+ Biện pháp canh tác: Trồng cây che bóng làm giảm cường độ ánh sáng. Tạo hình sửa cành, tạo cho cây có một hình thù cân đối, thân cây được che phủ từ trên xuống dưới. Đối với cây bị hại nặng cần cưa cắt đoạn thân có sâu đem đốt tiêu hủy.

 •    Mọt đục cành
Mọt phát triển mạnh vào các tháng đầu mùa khô (tháng 3 - 6) có nhiều ánh sáng và
chủ yếu phá hại trên cây cà phê trong thời kỳ kiến thiết cơ bản trước khi bước vào thời kỳ kinh doanh.
Mọt đục một lỗ nhỏ bên dưới cành tơ làm cho cành bị héo dần và chết, hiện nay chưa có thuốc phòng trừ có hiệu quả.Vì vậy, biện pháp tốt nhất là phát hiện kịp thời và cắt bỏ các cành bị mọt tấn công. Nên cắt phía trong lỗ đục 2 cm và đốt các cành bị mọt để ngăn chặn sự lây lan của mọt.
Biện pháp phòng trừ:
+ Biện pháp canh tác: Trồng cây che bóng, phát hiện kịp thời vàcắt bỏ các cành bị mọt tấn công,đốt các cành bị mọt để ngăn chặn sự lây lan của mọt (chú ý phải cắt bỏ đồng loạt).

+ Biện pháp hóa học: Sử dụng luân phiên các loại thuốc sau để phòng trừ: Diaphos 50EC, Nurelle D 25/2.5 EC, Vitashield gold 600EC...
•    Mọt đục quả
Mọt gây hại chủ yếu trên các quả xanh già (nhân đã cứng), quả chín trên cây và có khả năng phát triển trong quả khô còn sót trên cây, dưới đất. Mọt còn có thể phá hại quả và nhân khô trong kho khi độ ẩm của hạt cao hơn 13%.
Biện pháp phòng trừ
-   Bảo quản quả khô hay nhân ở độ ẩm dưới 13%.
-   Vệ sinh đồng ruộng, thu hoạch kịp thời các quả chín trên cây và phải nhặt hết các quả khô dưới đất, còn sót trên cây để cắt đứt sự lan truyền của mọt.
-   Trên những vùng bị mọt phá hại nhiều có thể dùng các thuốc Diaphos 50EC,Subside 505EC,Tungcydan 60EC… phun vào thời kỳ quả già.
•    Ve sầu
Ấu trùng ve sầu chích hút hệ thống rễ của cây để sống. Nhộng ve sầu hút nhựa từ rễ cây và có đôi chân trước rất khỏe để có thể khoét ngạch di chuyển từ rễ này tới rễ khác.
Vườn cà phê bị ve sầu gây hại: Cây cằn cọc lá úa vàng, các cành dinh dưỡng phát triển kém, chồi ngọn và lá ra ít, nếu bị hại nhẹ thì cây còn xanh, lá cà phê mo lại lên phía trên, nếu bị nặng thì rụng lá, rụng trái xanh bất thường, quả non phát triển chậm ngay cả sau khi bón phân đầu mùa mưa. Các rễ tơ ở độ sâu 0 –15cm phát triển chậm, một số rễ bị đen, thối từ đầu rễ vào do một số loài nấm, tuyến trùng tấn công vào vị trí rễ bị ấu trùng ve sầu gây hại.
- Biện pháp phòng trừ:
+ Biện pháp canh tác:Tạo tán, tỉa cành thông thoáng để hạn chế trưởng thành đẻ trứng; thu gom toàn bộ những cành khô, vỏ thân cây đã khô mục đem đốt. Hàng năm sau khi thu hoạch xong cần cào bồn tạo môi trường sống bất lợi cho ấu trùng ve sầu tuổi nhỏ (tuổi 1-2).
+ Biện pháp sinh học:Vào thời điểm ve sầu vũ hóa rộ  tháng 5-9 sử dụng bẫy đèn để thu hút trưởng thành vào bẫy tiêu diệt. Chú ý loại bóng đèn sử dụng trong bẫy phải là loại bóng cao áp từ 400-500W. Khi sử dụng biện pháp này nên sử dụng vải mùng làm tấm lưới chắn để ve sầu dễ mắc bẫy, đặt bẫy tại các khu vực xa khu dân cư, ít ánh sáng đèn thì khả năng thu hút cao hơn.
+ Biện pháp hoá học: Đối với ấu trùng ve sầu cần thường xuyên kiểm tra bộ rễ cà phê, khi phát hiện có ấu trùng tuổi nhỏ xuất hiện thì tiến hành xử lý.
Khi sử dụng thuốc phòng trừ ve sầu nên tiến hành ở giai đoạn ấu trùng ve sầu mới nở, cần phải cào kỹ lớp lá khô, cỏ, lớp đất mặt ở trên để lộ miệng lỗ ấu trùng, sau đó xử lý bằng cách rải đều các loại thuốc dạng hạt, tiến hành lấp đất và tưới nước.
Luân phiên sử dụng một trong các loại thuốc sau: Regent 0.3GR, Suphu 10GR,Wellof 3GR, Tasodant 6G…


 •    Tuyến trùng
Tuyến trùng sống trong đất, chúng bám vào rễ lông hút của cây cà phê để sinh sống và làm cây cà phê bị héo vàng và chết. Tuyến trùng thường gây hại trong mùa mưa, lây lan nhờ nước.
Phòng trừ:
- Đất trồng phải chuẩn bị kỹ, không còn tàn dư cây trồng khác, luôn giữ cho đất sạch cỏ dại, tơi xốp và bón phân đầy đủ.
- Sử dụng thuốc BVTV để phòng trừ: Oncol 5GR, Tramy 2SL, Marshal 5GR…
- Khi cây bị bệnh nặng cần nhổ bỏ và xử lý đất bằng vôi bột một thời gian rồi mới trồng lại.
Mối:
Mối gặm rễ cây và biểu bì thân cây ở bên trong đường mui hoặc chui vào các vết
nứt rồi đục vào trong thân cây làm cho thân hoặc cành bị gãy. Cây bị mối hại nặng, lá chuyển màu vàng úa, sau đó rụng, cây dần dần bị chết khô. Khi nhổ cây lên thấy rễ bị mối gặm trụi chỉ còn trơ lại 1 đoạn rễ trụ.
Mưa nhiều hoặc quá nắng mối ít gây hại. Trên đồi cà phê, mối phá hại nhiều ở chân đồi, càng lên cao càng giảm tác hại.
Phòng trừ:
-    Trước khi trồng, cần làm đất kỹ, dọn sạch tàn dư gốc rễ cây trồng vụ trước.
-    Thường xuyên thu dọn tàn dư cây trồng xen và thân lá khô để làm giảm nguồn thức ăn của mối.
-    Xử lý mặt đất và hố trồng: rãi Regent 0.2GR trên đất và hố trồng, phun Regent 5SC quanh gốc cây hoặc vào tổ mối.

 b.    Bệnh hại
•    Bệnh gỉ sắt
Đây là loại bệnh gây hại phổ biến trên các vườn cà phê. Mức độ bệnh tùy thuộc vào khả năng kháng bệnh của từng cây nhưng một khi cây đã nhiễm bệnh thì cả chu kỳ còn lại của cây sẽ bị bệnh. Nấm ký sinh vào mặt dưới của lá, ban đầu là những vết màu vàng nhạt sau đó xuất hiện lớp phấn màu da cam, các vết bệnh lớn dần và gây rụng lá một phần hay toàn bộ khiến cây bị kiệt sức. Bệnh thường xuất hiện vào đầu mùa mưa và phát triển mạnh nhất vào cuối mùa mưa.
Biện pháp phòng trị:
-    Sử dụng giống kháng bệnh.
-    Loại bỏ các cây con bị bệnh ngay từ vườn ươm.
-    Ghép chồi để thay thế các cây bị bệnh nặng.
-    Phun một trong các loại thuốc: Norshield 58WP, Map-Jaho 77WP,Amistar top 325SC, Sumi - Eight 12.5 WP, Anvil 5SC… để phòng trừ bệnh.
•    Bệnh vàng lá thối rễ
Đây là loại bệnh nguy hiểm vì nó có thể gây chết cây hàng loạt. Bệnh do sự phối hợp tấn công của tuyến trùng, rệp sáp, ve sầu và các nấm Fusarium oxysporum, Fusarium solani, Rhizoctonia bataticola…
Các cây bị bệnh thối rễ thường có các triệu chứng: cây sinh trưởng chậm, có ít cành thứ cấp và chồi vượt, lá chuyển sang màu vàng, rễ tơ và cổ rễ bị thối.
Biện pháp phòng trị:
Thường xuyên kiểm tra vườn, phát hiện những cây sinh trưởng kém, kiểm tra cổ rễ, nếu phát hiện bệnh:
-    Diệt côn trùng phá hại rễ trong đất: ve sầu, tuyến trùng, rệp sáp… bằng các loại thuốc: Suphu 0.3GR, Wellof 3GR…
-    Dùng các loại thuốc: Mataxyl 25WP, Ridomyl Gold, Gekko 20SC… tưới vào gốc.
-    Hạn chế xới xáo trong vườn cây đã bị bệnh để tránh làm tổn thương bộ rễ.
-    Bón phân đầy đủ, cân đối, đồng thời tăng cường bón phân hữu cơ vi sinh (có VSV đối kháng nấm bệnh) nhất là các vườn liên tục cho năng suất cao.
-    Vườn phải thoát nước tốt và bón vôi vào cuối mùa nắng. Cây bị bệnh cần đào bỏ hết gốc, rải vôi sát trùng.
•    Bệnh khô cành, khô quả
Bệnh do các loài nấm Colletotrichum gloesporioides, Colletotrichum cofeanum gây nên trong điều kiện cây bị suy yếu do thiếu dinh dưỡng. Bệnh gây hại trên lá, quả, cành cà phê.
- Trên lá: Bệnh xâm nhập vào đầu lá hay phiến lá, triệu chứng ban đầu là những vết loang lổ màu nâu có nhiều vòng đồng tâm, sau đó lan rộng ra chuyển sang màu nâu sẫm hay nâu đen. Các vết bệnh xuất hiện nhiều liên kết với nhau thành từng mảng lớn làm cho lá bị khô rụng.
- Trên cành: Bệnh tấn công lên cành ở các giai đoạn cành đang hóa gỗ và xâm nhập vào đầu cành mang quả. Trên cành có những vết nâu lõm xuống làm vỏ biến màu nâu đen và khô dần. Khi bệnh nặng, nấm xâm nhập và gây hại cả cành lớn và lan đến thân làm rụng lá và cành trơ trụi khô đen.
- Trên quả: Nấm tấn công vào giai đoạn quả thành thục 6 - 7 tháng. Vết bệnh là những đốm nâu lõm vào phần vỏ quả có kích thước và hình thù khác nhau. Bệnh xuất hiện bắt đầu từ cuống quả hay tại điểm tiếp xúc giữa hai quả, những nơi mà nước có thể đọng lại.
Bệnh nặng làm lá, cành, quả khô đen và rụng làm cành trơ trụi.
Bệnh gây hại ở tất cả các giai đoạn sinh trưởng của cây, nhưng bệnh phát triển mạnh lúc cà phê ra hoa, kết quả và trong thời kỳ cây nuôi trái. Mưa nhiều vào buổi chiều tối làm phát tán bào tử và làm bào tử xâm nhiễm vào quả.

 Biện pháp phòng trị:
-   Trồng cây che bóng hợp lý và bón phân cân đối để hạn chế tình trạng cây bị kiệt sức do quả ra nhiều. Cắt bỏ và tiêu hủy các cành bệnh.
-  Dùng một trong các loại thuốc sau đây để phòng trừ nấm: Carbenda supper 50SC, Sumi - Eight 12.5 WP, Antracol 70 WP…. Phun vào đầu mùa (sau khi có mưa 1-2 tháng), phun 2-3 lần cách nhau 15 ngày.
•    Bệnh nấm hồng
Bệnh do nấm Corticium salmonicolor gây nên. Vị trí tác hại chủ yếu ở trên cành phần trên của tán, gần nơi phân cành và phần ngọn của cây. Bệnh thường phát sinh trong tháng cuối mùa mưa. Vết bệnh ban đầu là những chấm trắng nằm ở mặt dưới của cành về sau chuyển sang màu hồng và khi vết bệnh lan rộng khắp chu vi của cành có thể gây chết cành.
Biện pháp phòng trị chủ yếu là phát hiện kịp thời để cắt bỏ các cành bệnh, nếu bệnh xuất hiện phổ biến có thể dùng thuốc Validacin 5SL, Vali 5SL … phun 2-3 lần cách nhau 15 ngày.
•    Bệnh lỡ cổ rễ
Bệnh thường gây hại trên cây con trong vườn ươm, cây trong thời kỳ KTCB. Bệnh do nấm Rhizoctonia solani gây nên. Một phần cổ rễ (phần thân tiếp giáp với rễ cọc, cách mặt đất khoảng 20 – 30 cm) bị thối khô hay thối một phần, khuyết dần vào trong, sau đó vết khuyết sâu hơn khiến cây sinh trưởng chậm, vàng lá và dẫn đến chết cây.
Biện pháp phòng trị:
-  Trong vườn ươm không để bầu đất quá ẩm hay bị đóng ván trên mặt bầu, điều chỉnh ánh sáng thích hợp. Nhổ bỏ và đốt các cây bị bệnh, các cây  chung quanh phải được phun phòng bằng Carbenda supper 50SC, Ridozeb 72WP…
-  Trên vườn cây không để đọng nước. Khi làm cỏ, chăm sóc tránh gây vết thương ở vùng cổ rễ. Nhổ bỏ và đốt các cây bị bệnh nặng, các cây bệnh nhẹ có thể cứu chữa bằng cách tưới vào gốc dung dịch Carbenda supper 50SC và Validacin 5SL …tưới 2 - 3 lần cách nhau 15 ngày.
•    Thối nứt thân (Fusarium spp)
Bệnh do nấm Fusarium spp. gây ra. Bệnh thường xảy ra ở những vườn cây có tán rậm rạp, ẩm thấp hay những năm mưa nhiều, ẩm độ không khí cao.
Bệnh xuất hiện trên vườn kiến thiết cơ bản lẫn kinh doanh, thường xuất hiện trên đoạn thân đã hóa gỗ. Bệnh làm nứt và thối đen lớp vỏ ngoài của thân cây, nếu bị nặng thì lớp gỗ phía trong bị khô dẫn đến hiện tượng tắc mạch, cây thiếu nước nên héo và khô từ đầu ngọn xuống. Vết bệnh có thể xuất hiện ở bất cứ vị trí nào của thân cây nhưng thường ở đoạn giữa và gần gốc cây. Bệnh phát triển và lây lan nhanh.
Biện pháp phòng trị:
-    Tạo hình thông thoáng, thoát ẩm, có ánh mặt trời chiếu vào trong tán.
-    Vệ sinh đồng ruộng, tiêu hủy cây bệnh nặng, tàn dư bệnh.
-    Phun thuốc hóa học để dập dịch (thường là đầu mùa mưa khi bệnh bắt đầu bùng phát): Champion 57.6 DP, COC 85WP, Copper – Zinc 85WP... Phun toàn diện (lá, quả,
cành, thân, mặt đất. bờ lô, thân cây che bóng,...) 2 lần cách nhau 2 – 3 tuần.
-    Trong thời gian xử lý hóa học phải hạn chế đạm, nhất là đạm qua lá. Vì Đạm làm tăng tính trương nước, gây giảm hiệu lực thuốc (cơ chế tác dụng thuốc gốc đồng là ức chế khả năng hút nước của sợi nấm, bào tử nấm).
-    Bón bổ sung phân hữu cơ vi sinh.

Phóng sự

Phóng sự Phân bón Hải Dương tại Lâm Đồng năm 2018

Thành tích
Trang liên kết
Thống kê truy cập